Adverbs Konu Anlatımı (Zarflar)




Artık zamanları bitirdiğimize göre, İngilizcedeki farklı konulara odaklanabiliriz. Bu yüzden bu derste İngilizcedeki konuların en önemlilerinin biri olan zarfları yani adverbs konusunu anlatacağım. Zarfların İngilizcede çok geniş bir kullanım alanı var ve cümlelerimize çeşitlilik katıp zenginleştiriyorlar. Aslında videolarımı düzenli olarak takip ediyorsanız zarflara yabancı olmadığınızı göreceksiniz. Özellikle tensleri anlattığım tüm videolarda geçen always, yesterday, tomorrow gibi kelimelerin zaman zarfı olduğunu söylemiştim. In the house, at school, among the trees gibi ifadeler için de yer zarfı demiştim. Peki zarfların sınırı nerede başlar ve nerede biter? Tam olarak hangi sözcükler zarftır ya da zarflar tam olarak hangi sözcükleri niteler… İşte bu videoda bunlara cevap vermeye çalışacağım.

İlk olarak, zarflar nedir? Zarflar bir cümlenin yüklemine sorulan ne zaman, nasıl, niçin, ne kadar, nereye gibi sorulara verilen yanıtlardır. Bu sorulara verdikleri yanıta göre de yer zarfı, yön zarfı, zaman zarfı, niteleme zarfı, miktar zarfı gibi farklı farklı adlar alırlar. İçinde birçok zarfın geçtiği şu cümleye bakalım mesela:
Yesterday, he got in his car and drove very fast to the nearest grocery store to buy some food.
Dün arabasına bindi ve yiyecek almak için en yakındaki bakkala hızlıca gitti.

Şimdi zarflarımız nelermiş onları görelim:
Yesterday, he got in his car and drove very fast to the nearest grocery store to buy some food.

Cümlenin neredeyse yarısı zarftan oluşmuş. Şimdi yüklemimize zarf bulduran sorularımızı soralım:
Ne zaman gitti? – Dün (yesterday) = Zaman zarfı
Nasıl gitti? – Hızlıca (fast) = Niteleme zarfı
Ne kadar hızlı gitti? – Çok (very) = Miktar zarfı
Nereye gitti? – En yakındaki bakkala (to the nearest grocery store) = Yön ve yer zarfı

Gördüğünüz gibi zarflar, aramızdaki uzaylılar gibi; her yerdeler! İşin garibi, bunları diğer kelimelerden ayırt etmek de zor. Peki ama niye ayırt etmemiz gereksin ki? Zarfları cümlede doğru pozisyonda kullandığımız sürece hangi kelime zarfmış, hangisi değilmiş bizim için çok önemli olmayacaktır. Mesela, fiilden önce getirmemiz gereken usually zaman zarfını fiilden önce getirdiğimiz sürece bu kelimenin zarf kategorisine girip girmediğini bilmek konuşup-yazarken bizim için olmazsa olmaz bir bilgi değil.

Ancak ve ancak dikkat etmemiz gereken bir zarf türü var ki onun zarf olduğunu bilmek önemli. Bunlar eylemleri niteleyen zarflar. Eylemleri niteleyen zarflar, sıfatların tersine, genellikle niteledikleri eylemden sonra yazılıyorlar ve sıfat hallerinin sonlarına -ly getirilerek yapılıyorlar. Mesela slow (yavaş) sıfat, slowly (yavaşça) zarf; careful (dikkatli) sıfat, carefully (dikkatlice) zarf; happy (mutlu) sıfat, happily (mutlu bir şekilde) zarf. Adverbs of manner adı verilen bu niteleme zarflarının %95’ini, sonlarına gelen -ly harflerinden tanıyabiliriz. Bu harfler Türkçedeki -ce/-ca ekinin yerini tutuyor ya da “ … bir şekilde” anlamını katıyor.

Zarflar için genellikle niteledikleri fiilden sonra geliyorlar dedik. Kendilerinden önce niteledikleri fiillerimiz gelsin o zaman:
snap071

Sıfatlar ise niteledikleri nesnelerin önüne geliyorlar. Örnek nesnelerimiz gelsin:
snap072

Madem öyle, bunlarla anlamlı cümleler kuralım:
The slow truck passed slowly. – Yavaş kamyon yavaşça geçti.
The careful students listened carefully. – Dikkatli öğrenciler dikkatlice dinledi.
The happy couple lived happily. – Mutlu çift mutlu bir şekilde yaşadı.

Bazı fiiller nesne alabiliyor ve bu durumda nesne ile fiili bölmüyoruz ve zarfı bunların peşinden yazıyoruz. Mesela, ikinci cümlemiz “Dikkatli öğrenciler öğretmenlerini dikkatlice dinledi” şeklinde olsaydı, öğretmenleriyle öğrencilerinin arasına fiilin haricinde kimsenin girmesine izin vermezdik ve şöyle derdik:
The careful students listened to their teacher carefully.

Hatta devrik cümle yaparak zarfları fiillerden önce koymak bile mümkün:
The careful students carefully listened to their teacher.

Tabi son kullanımın hatalı olmamakla beraber, çok yaygın da olmadığının altını çizmekte fayda var.

Şimdi de -ly takısı ile ilgili birkaç sözüm olacak. Bu takı her zaman -ly şeklinde gelmiyor. Durun ama bu bizim iyiliğimiz için olan bir şey çünkü telaffuzu kolaylaştırıyor. Çok fazla ünsüz harf yan yana gelince okuması zor olmasın diye bazı eklemeler, çıkartmalar yapıyoruz. Mesela, sıfatımız -le ile bitiyorsa -e düşüyor:
gentle – gently
simple – simply

gibi. Veya sıfatımız sessiz harf + -y ile bitiyorsa, -y düşüyor ve -ily geliyor:
easy – easily
angry – angrily

gibi. Peki istisnalarımız bunlarla bitiyor mu derseniz, tabi ki hayır. Mesela sonu hali hazırda -ly ile biten sıfatlardan zarf türetemiyoruz. Örneğin, friendly ve ugly sıfatlarının zarf hali friendlyly ve uglyly olmuyor. Peki ne oluyor? Bu noktada kulağımızı biraz tersten gösteriyoruz ve “in a friendly manner” (dostane şekilde), “in an ugly way” (çirkin bir şekilde) gibi ifadeler kullanıyoruz:
The villagers welcomed us in a friendly manner. – Köylüler bizi dostane şekilde karşıladı.
They had fun in an ugly way. – Çirkin bir şekilde eğlendiler.

Sonları bu şekilde bitip aslında zarf olmayan diğer kelimelerin de en bilinenleri şunlar:
snap073

Yani neymiş; her sakallıya dede her -ly ile bitene de zarf demeyecekmişiz. Peki her dedeye sakallı diyebilir miyiz? Yani her sıfatın sonuna -ly koyarak zarf yapabilir miyiz? Cevabım hayır. Bazı sıfatların zarf hali de aynı oluyor ve sonlarına -ly gelmiyor. Bu isyancıların başını ise good sıfatı çekiyor çünkü good kelimesinin zarf hali goodly değil; tamamen farklı bir kelime: well. Well kelimesini bazen söze nasıl başlayacağımızı bilemediğimiz durumlarda kullanıyoruz bazen de “kuyu” anlamında. İşte bu kelimenin bunların haricinde “iyi bir şekilde” anlamına gelen zarf hali de mevcut. Örneğin, “O iyi yüzüyor” demek istediğimizde “She swims well” diyoruz. Bu şekilde kullanılan en meşhur diğer iki zarf da: fast ve hard.
Ben genellikle hızlı sürmem. – I don’t usually drive fast. (Fastly değil)
Onlar sınavlarına sıkı çalışıyorlar mı? – Do they study hard for their exams? (Hardly değil)

Ayrıca, “Die Hard” filminin isminin neden “Die Hardly” olmadığını da sanırım şimdi anlamışsınızdır. Sıfat ve zarf hali aynı olan bu kelimelerin diğerleri de şunlar:
snap074

Şimdi bunlarla da örnek cümleler kuralım:
snap075

Şimdi şu soruya gelelim: Zarflar hangi sözcükleri niteler? Eylemleri niteleyebildiklerini az önceki örneklerde gördük zaten. Zarflar eylemlerin haricinde sıfatları da niteleyebiliyorlar. Şimdi size çok iyi bildiğinizi düşündüğüm, sıfat görünümlü şahinlerden birisini takdim edeceğim: very. “Çok” anlamına gelen very sözcüğü aslında bir zarf çünkü önüne konulduğu bir sıfatı niteleyebiliyor:
It is very hot in here. – Burası çok sıcak.

Bu örnekte hot sözcüğü bir sıfat, very ise onu niteleyen bir adverb, yani zarf. Bunun gibi başka sözcüklerimiz de var:
snap076

Şimdi isterseniz bu kelimelerle kurulmuş örnek cümleleri inceleyebilirsiniz:
snap077

Peki zarflar başka neleri niteliyor? İnanmayacaksınız ama başka zarfları niteleyebiliyorlar. Zarfın zarfı nitelediği bu dünyada bunun örneklerine bakalım:
You should exercise more frequently. – Daha sık egzersiz yapmalısın.

Frequently sözcüğü yineleme zarfımız, more ise bu zarfı niteleyen diğer zarfımız.
The music was playing quite loudly. – Müzik oldukça yüksek sesle çalıyordu.

Loudly niteleme zarfımız, quite ise bunu niteleyen zarfımız.

They decorated their new house extremely well. – Yeni evlerini son derece güzel bir şekilde dekore ettiler.
Hatırlarsanız well, good sıfatının zarf hali, extremely ise bunu niteleyen zarfımız. Peki bir cümlede ikiden de fazla zarf varsa sıralama nasıl olacak? Hangisi hangisinden önce gelecek? Genel eğilim öncelikle niteleme zarfının, sonra yer zarfının en sonda ise zaman zarfının gelmesi şeklinde, ancak bu olmazsa olmaz bir kural değil, çünkü yer veya zaman zarfını vurgulamak istiyorsak onları cümlenin başına taşıyabiliyoruz. Şu örneğe bakalım:
You must always drive carefully in heavy traffic. – Ağır akan trafikte daima dikkatli sürmelisin.

Bu cümlede “ağır akan trafikte” kısmını vurgulamak istiyorsak cümlenin başına taşıyıp vurguyu ona verebiliriz:
In heavy traffic you must always drive carefully.

“Daima” kısmını vurgulamak istiyorsak cümlenin başına taşıyıp vurguyu ona verebiliriz:
Always you must drive carefully in heavy traffic.

Olmadı çünkü hatırlarsanız always, usually, never gibi bazı zaman zarfları fiilden önce gelmek zorundaydı. Bu zaman zarflarını emir cümlesi kurmadıkça başka bir yere taşıyamıyoruz. Peki bunları nasıl vurgulayacağız? Tonlamayla:
You must always drive carefully in heavy traffic.
Yine bir soruyla devam edeyim: Olumsuzluk anlamı katan zarflar da var mıdır? Sorduğuma göre var ama sayıları öyle fazla değil, üç taneler: hardly, barely ve scarcely. Hard kelimesinin zarf hali de hard olur, sonuna –ly almaz demiştik ama şimdi size hardly diye bir zarf var diyorum. Aslında olan şey şu; hard sıfatı zor, sıkı anlamlarına geldiğinde adverb hali de hard ama –ly aldığında diğer iki kelime gibi, “neredeyse hiç” anlamına sahip olan farklı bir zarfa dönüşüyor. Bu üç kelimenin üçü de bu anlama sahip olduğundan, içlerinde kullanıldıkları cümleyi, yapı olarak olmasa da anlam olarak olumsuzlaştırıyorlar:
He hardly has a lunch break. – O pek öğlen arası vermez.
She barely smiles. – O pek gülmez.
I scarcely know them. – Onları pek tanımıyorum.

Adverb kullanımında dikkat etmemiz gereken bir diğer şey ise duyuları bildiren fiillerinin zarflarla beraber kullanılmaması. Duyuları bildiren fiillerle kastım, beş duyu organımızla yapılan eylemleri anlatan feel, sound, taste, look, smell fiilleri. Bu filleri bir şeyin dokusuyla, sesiyle, tadıyla, görünüşüyle ve kokusuyla ilgili düşüncelerimizi anlatırken kullanıyoruz. Mesela, birisi için “Onun sesi güzel” demek istediğimizde kısaca sound fiilini kullanabiliyoruz: “She sounds nice.” Bu örnekte nice sıfatı bu beş özel fiilden biri olan sound kelimesinden sonra geldiği için “nicely” şeklini almıyor. Başka örneklere de bakalım:
The milk tastes awful. – Sütün tadı berbat.
This house looks beutiful. – Bu ev güzel görünüyor.
Her perfume smells wonderful. – Parfümü harika kokuyor.
I feel good! – Kendimi iyi hissediyorum.


(Ticari amaç olmadan, PDF dosyasını ve videoları çevrenizle paylaşabilirsiniz.)

Bu yazı Kısa Konu Anlatımı Videoları kategorisine gönderilmiş ve , , , , , , , , , , , , , ile etiketlenmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Adverbs Konu Anlatımı (Zarflar) için 7 cevap

  1. Ramazan ÇATAL der ki:

    ne zaman gitti dün zaman zarfı yerine yer zarfı yazmışsınız

  2. Elif der ki:

    Neden Her sounds nice degilde She sounds nice dedik anlamadım açıklayabilirmisiniz

Bir Cevap Yazın