Simple Past Tense Konu Anlatımı (İngilizce -Dili Geçmiş Zaman)




Bugünkü konumuz simple past tense; yani -dili geçmiş zaman. Türkçeye tam çevirisi “Basit Geçmiş Zaman” şeklinde oluyor. İlerleyen derslerde geçmiş zamanın daha karmaşık hallerini de göreceğiz.

-Dili Geçmiş Zamana, was/were konusunu anlattığım bir önceki dersimde giriş yapmıştım. Was/were konusunu anlattığım 28. derste sadece, “olmak” fiilinin -dili geçmiş zamanda nasıl kullanıldığını gösterdim. Bu derste ise diğer tüm fiillerle -dili geçmiş zamanda cümlelerin nasıl kurulduğunu anlatacağım.

-Dili geçmiş zaman, yaptı, etti, gitti, geldi şeklinde cümleler kurduğumuz zaman. Zaten bu yüzden ona “-dili geçmiş zaman” diyoruz. Yine öncelikle cümle yapısı üzerinde duralım, ardından kullanım yerlerine bakalım. Geniş zamanı anlatırken kullandığım tablolarda yer alan örnek cümleler üzerinden anlatacağım. İlk olarak olumlu cümleyle başlıyorum. Her zamanki gibi özneyle başlayacağım:

snap189

Özneyi tekil ve çoğul diye ikiye ayırmadığıma dikkat edin. -Dili geçmiş zamanda tüm özneler bir kabul ediliyor ve cümlenin devamı özneye göre değişmiyor. Bu bizim için bir kolaylık. Özneden hemen sonra fiilimizi getiriyoruz:

snap190

Şimdiki zamanda fiille öznenin arasında am/is/are yardımcı fiillerini kullanıyorduk; burada ise, geniş zamanda olduğu gibi doğrudan fiili getiriyoruz. Zaten geniş zamanla -dili geçmiş zaman birbirine yapı olarak epey benziyor. Yine bunda da öğrencilerin yaptığı tipik bir hata, bu araya, -dili geçmiş zamanın yardımcı fiili olan “did” sözcüğünü getirmek oluyor. Bu da yanlış değil ama yarattığı anlam farkını birazdan anlatacağım. Fiillerimiz gelsin:

snap191

Alıcılarınızın ayarlarında bir tuhaflık yok; fiillerin böyle görünmesi normal. Gördüğünüz gibi, bazı fillerin sonuna -ed takısı eklenmiş, bazı fillerin ise sanki harfleri değişmiş. Biz buna “fiillerin halleri” diyoruz. Bazı fiillerin bu şekilde kendilerine özgü halleri var. İngilizcede fiillerin 1. hali, 2. hali ve 3. hali diye bir şey var. Birinci hali zaten hepimizin bildiği normal, yalın hali. İkinci ve üçüncü halleri ise fiilin sonuna -ed takısı getirilerek yapılıyor. Fakat bir gurup fiil var ki, bunlar sonlarına -ed takısı almıyor ve ikinci-üçüncü halleri farklı oluyor. Diğer tüm fiiller güzel güzel -ed takısı alırken bunlar düzeni bozdukları için bunlara “düzensiz fiiller” diyoruz. Sayıları iki yüze yakın olmakla beraber bunlar maalesef günlük hayatta en sık kullanılan fiiller. -Dili geçmiş zamanda doğru cümleler kurabilmek için bu fiillerin ikinci ve üçüncü hallerini ezberlemek şart. Bunun henüz bir hapı çıkmadı. Bu yüzden, buraya tıklayarak indirebileceğiniz düzensiz fiil listesinden ezberlemeniz gerekiyor. Bu listeyi ben hazırladım ve piyasada bulacağınız diğer listelerden biraz farklı. Öncelikle, tüm kelimelerin okunuşları yanlarında yazıyor. Sesletim olarak birbirine benzeyen fiilleri de alt alta topladığım için bu listeden ezberlemesi kolay oluyor. Ayrıca sayfanın bir yüzünde 2. ve 3. hali aynı olan fiiller var, diğer yüzünde ise üç hali de farklı olanlar var. Düzensiz fiilleri yüksek sesle okuyarak ezberlemeniz çok daha rahat olur.

Şimdi tablomuza dönelim. -Dili geçmiş zamanda olumlu cümlede fiilin ikinci halinin kullanılmasını, tıpkı geniş zamandaki -s takısının kullanımına benzetebiliriz. Fiilin ikinci hali de -s takısı gibi sadece olumlu cümlede geliyor.

Cümlelerimizin buraya kadar anlamları; “o sildi, o yıkadı, o yedi, ben bildim, sen içtin, biz oynadık, onlar dans etti” şeklinde oldu. Şimdi ne yiyip ne içtiklerini belirtmek için yanlarına birer nesne koyalım:

snap192

Son cümleye nesne koymadım çünkü her fiil nesne almaz. Sonra yine isteğe bağlı olarak bir yer zarfı ekleyebiliriz:

snap193

Yine isteğe bağlı olarak cümlenin sonuna veya başına zaman zarfı ekleyebiliriz. Tabi -dili geçmiş zamanda eylemlerin tamamlanmış olma durumları söz konusu olduğu için, -dili geçmiş zamana uygun zaman zarfları getireceğiz. Zaten bir önceki dersimizde -dili geçmiş zamanın zaman zarflarıyla tanışmıştık:

snap194

Şimdi cümlelerimizi soldan sağa doğru okuyalım:

snap204

Şimdi bir de olumsuz cümle yapısına bakalım. Olumsuz cümlede -dili geçmiş zaman yardımcı fiili olan “did” devreye giriyor. –Dili geçmiş zamana da zaten bu yakışırdı. Geniş zamandaki gibi, özneye göre değişen do ve does şeklinde iki ayrı yardımcı fiilimizin olmaması bir avantaj. Did’in yanına olumsuzluk anlamı katan not kelimesi geliyor ve genellikle kısaltılarak didn’t şeklinde yazılıp okunuyor:

snap196

Soru cümlesinde de her zaman olduğu gibi, yardımcı fiillerimiz özneyle yer değiştirerek cümlenin başına geliyor:

snap197

Bu sorulara kısaca “Yes, she did – No, she didn’t – Yes, they did – No, they didn’t“ şeklinde yanıtlar verebilirsiniz.

 “Gitmedin mi, yapmadın mı?” şeklinde olumsuz soru cümlesi yapmak istersek de cümleye didn’t ile başlayabiliriz:

snap198

Wh- kelimeleriyle soru yapmak istersek de bu kelimeleri yine soru cümlesi yapısının en başına getiriyoruz:

snap199

Dersin başında, olumlu cümlede yardımcı fiil kullanılabildiğinden, ancak cümlenin farklı bir anlama sahip olacağından bahsetmiştim. Şimdi bunu açıklayayım.

snap200

Tabloda gördüğümüz şekildeki kullanımları, vurgu yapmak istediğimizde tercih ediyoruz ve cümleyi okurken, did kelimesini üzerine basa basa okuyoruz. Örneğin birine “Seni sevdim” dediniz ama size inanmadı. Siz de onu gerçekten sevmiş olduğunuzu vurgulamak için şöyle diyebilirsiniz: I did love you. Bu tür bir kullanımda, cümle olumlu olmasına rağmen fiilin birinci halinin kullanıldığına dikkat edin.

Fiilin sonuna gelen -ed takısı da, -s takısında olduğu gibi, telaffuzun kolay olabilmesi için farklı şekillerde gelebiliyor. Mesela, fiilin sonu halihazırda -e harfiyle bitiyorsa ikinci bir -e getirmeye gerek kalmıyor:
like – liked
hate – hated

gibi. Ya da, fiilimizin son hecesi sessiz harf + sesli harf + sessiz harf üçlemesinden oluşuyorsa, en sondaki sessiz harfi iki kere yazıyoruz:
stop – stopped
hug – hugged

gibi. Ancak bu son harf w, x veya y harflerinden biriyse, tekrar yazmak okumayı zorlaştıracağından, onları bu kuraldan muaf tutuyoruz:
fax – faxed
mow – mowed

gibi. Fiilimiz sessiz harf + -y ile bitiyorsa -y harfi düşüyor ve -ed takısı -ied şeklinde geliyor:
marry – married
cry -cried

gibi. Ve son bir şey; fiilin sonunda tek bir -l harfi varsa, -ed eklemeden önce iyi yapışması için bir -l daha ekliyoruz:
travel – travelled
distil – distilled

Daha önce de dediğim gibi; bunlara çok takılmayın çünkü zamanla kulağınız öğrenecektir.

Cümle yapısını anlamak kadar, -dili geçmiş zamanın nerelerde kullanıldığını bilmek de önemli. İngilizcede birden fazla geçmiş zaman var ve İngilizceyi yeni öğrenen kişiler, hangi durumda hangi geçmiş zamanı kullanacaklarını şaşırabiliyor. Türkçeyle İngilizce de bu bağlamda örtüşmüyor ve Türkçedeki kullanıma bakarak İngilizcedeki kullanımı tahmin etmek pek mümkün olmuyor.

-Dili geçmiş zamanı İngilizcede tamamen bitmiş olayları anlatmak için kullanıyoruz. Geçmişte bir tarih verilebilir veya verilmeyebilir; önemli olan, anlatılan olayın geçmişte bitmiş ve şimdiyi ilgilendirmiyor olması. Örneklere bakalım:
Leonardo painted the Mona Lisa. – Mona Lisa’yı Leonardo çizdi.
She went to the theatre last week. – O geçen hafta tiyatroya gitti.
We visited China in 2011. – 2011 yılında Çin’i ziyaret ettik.

Gördüğünüz gibi, tüm cümleler olmuş bitmiş ve şu anı etkileyen bir şey yok. Bu yüzden-dili geçmiş zaman kullanmak uygun oluyor. Hikaye anlatımlarında veya yaşanan olaylar dizisini anlatırken de -dili geçmiş zaman kullanıyoruz:
He went to a restaurant, sat down and called the waiter. – Bir restorana gitti, oturdu ve garsonu çağırdı.

Tabi siz şu anda geçmiş zaman adına sadece -dili geçmiş zamanı biliyor olduğunuz için bu anlattıklarım kafanızda bir “So what?” sorusu oluşturmuş olabilir. E durun bakalım; yakın geçmiş zamana sıra gelince görüşürüz.

– Düzensiz Fiil Listesini İndirmek için Tıklayınız –


(Ticari amaç olmadan, PDF dosyasını ve videoları çevrenizle paylaşabilirsiniz.)

Bu yazı Kısa Konu Anlatımı Videoları kategorisine gönderilmiş ve , , , , , , , , , , , ile etiketlenmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Simple Past Tense Konu Anlatımı (İngilizce -Dili Geçmiş Zaman) için 34 cevap

  1. samet der ki:

    youtube sıten kapandı buraya geldik bir an çok korktum üniversite hazırlıkta yine kalacağımdan ama burası aklıma geldı ve burdayım iyiki varsın tekrardan en baştan başladımm eyvallah saol varol .

  2. ibrahim982 der ki:

    Merhaba, düzensiz fiiller listesine ulaşamadım hocam. Videodaki link çalışmıyor. Başarılarınızın devamını diler, emeklerinizden dolayı teşekkürler. Ayrıca bu liste belki kitabınızın arkasında da olabilirdi.

Bir Cevap Yazın