Indefinite Pronouns Konu Anlatımı





Bu derste “belgisiz zamirler” olarak bilinen “indefinite pronouns” konusunu anlatacağım. Indefinite pronoun ya da belgisiz zamir ifadeleri size bir şey çağrıştırmadıysa şu sözcüklere bakın: something, anything, nothing, everything, somebody, anybody, everybody… Şimdi her şeyden önce bu kelimelerin anlamlarına tek tek bakalım:

something = bir şey
anything = bir şey + herhangi bir şey
everything = her şey
nothing = hiçbir şey
somebody ya da someone = birisi
anybody ya da anyone = birisi + herhangi biri
everybody ya da everyone = herkes
nobody ya da no one = hiç kimse
somewhere = bir yer
anywhere = bir yer + herhangi bir yer
everywhere = her yer
nowhere = hiçbir yer

Belgisiz zamirlerin kullanımında dikkat etmemiz gereken bazı kurallar olacak. İlk ve en önemli kuralı beraberce bulalım. Dikkat ederseniz aynı anlamı vermelerine rağmen, bir şey, birisi, bir yer gibi kelimelerin hem some hem de any ile başlayan halleri mevcut. Peki bütün bunlar birer rastlantı olabilir mi yoksa yüce bir kuralın varlığının kanıtı mıdır? Cevabım ikincisi, çünkü some ile başlayan belgisiz zamirleri olumlu cümlede, any ile başlayanları ise olumsuz cümlede ve soru cümlelerinde kullanmak gibi bir kuralımız var. Tabi ki her kural gibi bu kuralın da istisnaları var. Sırası geldikçe bu istisnalardan bahsedeceğim.

İlk olarak some ile başlayanlara göz atalım. Bunlar için genellikle olumlu cümlede kullanılır dedik. Şimdi örnek cümleler kuracağım ama cümleleri kurmadan önce bu kelimeleri hangi pozisyonda kullanacağımıza da karar verelim. İlk olarak olumlu cümlenin öznesi pozisyonunda kullanalım mesela:
Az önce bir şey oldu. – Something has just happened.
Birisi seni arıyor. – Somebody/Someone is looking for you.
(Somebody ve someone arasında ciddi bir fark yok)
Büyük bir yer daha iyi olacak. – Somewhere big will be better.

Şimdi de yine olumlu cümlede ancak bu sefer nesne pozisyonunda kullanacağımız örneklere bakalım:
Lütfen bir şey yap. – Please do something!
(“Please do anything!” demedi çünkü onu olumsuz cümleye saklıyor.)
Konuşacak birine ihtiyacım var. – I need somebody to talk to.

Somewhere kelimesiyle nesne yapamayacağımıza göre yer zarfı olarak kullanalım:
Bugün bir yerlere gitmeliyiz. – We should go somewhere today.
(Belgisiz zamirlerin sonuna çoğul takısı getiremediğimiz için “somewheres” şeklinde yapmadığıma da dikkat edin.)

Şimdi any ile başlayan örneklerimiz gelecek. Bunları genellikle olumsuz cümlede ve soru cümlesinde kullandığımızı söylemiştim. O zaman demek ki some ile kurduğum yukarıdaki cümleleri any kullanarak olumsuz yapabilirim diye düşünüyorum. Deneyelim bakalım:
Az önce bir şey olmadı. – Anything didn’t
Hmm… Cümle olumsuz ama anything kullanamıyorum. Şunu deneyeyim:
Birisi seni aramıyor. – Anybody isn’t… Bu da olmadı. Son şansımı deniyorum:
Büyük bir yer daha iyi olmayacaktır. – Anywhere big won’t

Bu da olmadıysa Aristo’dan yardım isteyelim:
– Yukarıdaki cümleler olumsuz.
– Yukarıdaki cümlelerde any’ler özne olamadı.
– Öyleyse olumsuz cümlelerde any ile başlayan kelimeleri özne olarak kullanamayız. Peki ne kullanırız? Hiç! Hiç kullanırız; yani no ile başlayan belgisiz zamirlerimizi kullanarak:
Az önce hiç bir şey olmadı. – Nothing has just happened.
Hiç kimse seni aramıyor. – Nobody/No one is looking for you.
Büyük bir yer daha iyi olmayacak. – Nowhere big will be better.

şeklinde söylüyoruz. Any ile başlayanları bir de nesne olarak kullanmaya çalışalım bakalım ve yine aynı örnek cümlelerimiz üzerinden gidelim:
Lütfen bir şey yapma. – Please don’t do anything!
Konuşacak birine ihtiyacım yok. – I don’t need anybody to talk to.
Bugün bir yerlere gitmemeliyiz. – We shouldn’t go anywhere today.

Gördüğünüz gibi, özne pozisyonunda kullanamamıştık ama nesne pozisyonundayken olumsuz cümleye pek yakıştılar. Peki nesne olarak kullanıldıklarında no ile başlayan belgisiz zamirlerimiz bunların yerini tutabiliyor mu derseniz cevabım hem evet hem hayır. Şöyle ki, cümlede nothing, nobody, nowhere gibi bir kelime geçtiğinde cümle zaten anlam olarak olumsuzlaşacağı için yapı olarak olumsuzlaştırmaya gerek kalmıyor ve şöyle söylüyoruz:
Please do nothing!
I need nobody to talk to.
We should go nowhere today
.

Any ile başlayan kelimelerimiz için soru cümlelerinde de kullanılıyor demiştik. Bir de bunları soru yapmayı deneyelim o zaman:
Az önce bir şey oldu mu? – Has anything just happened?
Birisi seni arıyor mu? – Is anybody looking for you?
Büyük bir yer daha iyi olacak mı? – Will anywhere big be better?

Soru cümlesinde de gayet güzel kullanıldılar… Şimdi every ile başlayanlara göz atalım. Olumlu cümlede özne pozisyonunda kullanalım önce:
Bir gün her şey senin olacak. – Everything will be yours some day.

Bu cümle aynı zamanda some sözcüğünün thing/body/where haricinde başka kelimeleri de niteleyebildiğini gösteren güzel bir örnek oldu.
Herkes şu anda üst katta. – Everybody is upstairs right now.
Her yer birbirinin aynı. – Everywhere is the same.

İkinci örnekte “herkes” demesine rağmen yardımcı fiil olarak is kullanıyor. Bu kural bana da hep tuhaf gelmiştir ama değiştirme şansımız olmadığı için böyle öğrenmek zorundayız. Somebody, anything gibi diğer belgisiz zamirler neyse de, everybody, everything, every day gibi every ile başlayan tüm kelimeler de İngilizcede tekil kabul ediliyor. İşin garibi ise, aynı cümlede bunlara atıfta bulunan bir aitlik sıfatı geçtiğinde bir anda çoğulmuş gibi düşünülüyorlar. Şöyle mesela:
Herkes şemsiyesini almalı. – Everybody should take their umbrellas.

Özne konumundayken tekil muamelesi gören everybody için his ya da her kullanılmadı;  their kullanıldı. Şimdi yine olumlu cümlede nesne ve yer zarfı olarak kullanalım:
Her şeyini kumarda kaybetti. – He lost everything in gambling.
Bu köydeki herkesi tanıyor. – He knows everybody in this village.
Seninle her yere gidebilirim. – I can go everywhere with you.

Şimdi yukarıdaki cümleleri olumsuzlaştıralım ve olumsuz cümlede özne olarak kullanılabilecekler mi görelim:
Bir gün her şey senin olmayacak. – Everything won’t
Herkes şu anda üst katta değil. – Everybody isn’t
Her yer birbirinin aynı değil. – Everywhere isn’t

Hmm. Demek ki olumsuz cümlede every ile başlayan bir belgisiz zamiri özne olarak kullanamıyormuşuz. Peki bu cümleleri nasıl söyleyeceğiz derseniz, biraz kılık değiştirmemiz gerekecek. Yani cümleler yine olumlu cümleymiş gibi görünecek ama aslında olumsuz olacak. Bunu da başlarına not koyarak yapıyoruz:

Not everything will be yours some day.
Not everybody is upstairs right now
Not everywhere is the same.

Every ile başlayanlar olumsuz cümlenin nesnesi veya yer zarfı olarak kullanılabiliyor mu derseniz cevabım evet:
Her şeyini kumarda kaybetmedi. – He didn’t lose everything in gambling.
Bu köydeki herkesi tanımıyor. – He doesn’t know everybody in this village.
Seninle her yere gidemem. – I can’t go everywhere with you.

Hatta soru cümlesinin hem öznesi, hem nesnesi hem de yer zarfı olarak kullanılabiliyorlar. Örnekleri inceleyin:
Bir gün her şey senin mi olacak? – Will everything be yours some day?
Herkes şu anda üst katta mı? – Is everybody upstairs right now?
Her yer birbirinin aynı mı? – Is everywhere the same?

Her şeyini kumarda mı kaybetti? – Did he lose everything in gambling?
Bu köydeki herkesi tanıyor mu? – Does he know everybody in this village?
Seninle her yere gidebilir miyim? – Can I go everywhere with you?

Son olarak no ile başlayanlara bakalım. Bunları özne konumunda kullanabileceğimizi zaten görmüştük:
Az önce hiç bir şey olmadı. – Nothing has just happened.
Hiç kimse seni aramıyor. – Nobody/No one is looking for you.
Büyük bir yer daha iyi olmayacak. – Nowhere big will be better.

Bakalım nesne ve yer zarfı olarak da kullanılabiliyorlar mıymış:
Bugün hiçbir şey yemedin. – You ate nothing today.
O hiç kimseyi incitmez. – She hurts no one.
Hiçbir yere gitmeyecekler. – They will go nowhere.

İkinci örnekte no ve one sözcüklerinin ayrı yazıldığına dikkat edin çünkü bir de birleşik yazılan bir none sözcüğümüz var ki, bu sözcük “hiçbiri” anlamına geliyor; “hiç kimse” anlamını vermiyor:
None of these apples is ripe. – Bu elmaların hiçbiri olgun değil.

“Hiçbiri” kelimesinin Türkçede de birleşik yazılması bu ayrımı yapmamızda ipucu olabilir belki.

Indefinite pronouns konusunu ana hatlarıyla anladıysak şimdi istisnalardan bahsetmeye sıra geldi. Indefinite pronounslarla ilgili bildiğiniz her şeyi unutun. Çünkü size, some ile başlayanların soru cümlesinde, any ile başlayanların ise olumlu cümlede kullanıldığı örnekler vereceğim. Diyelim ki birisine bir şey ikram ediyoruz ve “İçecek bir şey alır mısın?” diye soracağız. Normalde bir soru cümlesinde anything kullanmamız gerek ama any ile başlayanlar olumsuz bir çağrışım yarattığı için “ikram ediyorum hani ama almasan sevinirim” gibi bir alt mesaj verebileceğinden, ikram veya rica içeren bu tür cümlelerde some kullanmak daha kibar oluyor:
Would you like something to drink?

Bunun haricinde, olumlu bir yanıt beklediğimiz soruları sorarken de some ile başlayan belgisiz zamirleri kullanabiliyoruz. Mesela şöyle iki durum örneği düşünelim. Polis arabanızı durduruyor ve rutin bir arama yapıyor. “Bagajda bir şey var mı” diye soracak. Muhtemelen şöyle soracaktır:
Is there anything in the trunk sir?

İkinci örnekte ise polis arabanızı durduruyor ve arabanızın bagajından gelen tuhaf sesler duyuyor. Bu sefer şöyle soracaktır:
Is there something in the trunk sir?

Some ile başlayanların soru cümlesinde nasıl kullanıldığını gördük. Peki any ile başlayan belgisiz zamirler olumlu cümlede nasıl kullanılıyor biraz da buna bakalım. Hatırlarsanız any ile başlayan kelimelerin herhangi bir şey, herhangi biri, herhangi bir yer anlamlarını verdiğini de söylemiştim. İşte bu kelimeler bu anlamları olumlu cümlede kullanıldığında veriyor. Şu örneklere bakalım mesela:
I will go anywhere with you. – Seninle herhangi bir yere gidebilirim.

Daha güzel ifade etmek gerekirse: Seninle nereye olsa giderim.

I will do anything to save her. – Onu kurtarmak için ne gerekirse yaparım.
You can eat anything you want. – Ne istersen yiyebilirsin.
You can ask anybody; they will know. – Herhangi birine sorabilirsin; bilirler.
Anywhere is fine with me. – Her neresi olursa bana uyar.

Belgisiz zamirlerle ilgili olarak söyleyeceğim son şey ise, bunları niteleyen sıfatların normal kelimelerin aksine kendilerinden sonra gelmesi. Mesela, güzel bir şey, uzun birisi, yakında bir yer demek istediğimizde sıfatımız daima bu sözcüklerden sonra geliyor:
güzel bir şey = something beautiful
uzun birisi = someone tall
yakında bir yer = somewhere near

Indefinite pronouns konusu ile ilgili olarak söyleyebileceğim başka bir şey yok.
There is nothing else I can say about indefinite pronouns.


(Ticari amaç olmadan, PDF dosyasını ve videoları çevrenizle paylaşabilirsiniz.)

Bu yazı Kısa Konu Anlatımı Videoları kategorisine gönderilmiş ve , , , , , , , , , , , , , ile etiketlenmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Indefinite Pronouns Konu Anlatımı için 1 cevap

  1. betul der ki:

    adamın dibisin ya !!! helal olsun alkış alkış …

Bir Cevap Yazın