İngilizcede Özne Nesne Soruları





Bugün sizinle farklı bir ders yapacağız. Kafanıza takıldığını düşündüğüm iki soruya cevap vermeye çalışacağım:

1- Geniş zamanı anlatırken “-s” takısı sadece olumlu cümlede gelir demiştim ama bazen soru cümlesinde de geliyor:
Who lives here? – Burada kim yaşıyor?

2- -Dili geçmiş zamanı anlatırken fiilin 2. hali sadece olumlu cümlede gelir demiştim ama bazen soru cümlesinde de kullanılıyor:
What happened? – Ne oldu?

Bu iki soru birbiriyle alakalı gibi görünüyor. Yani, iki cümlenin zamanları farklı belki ama iki cümlede de sadece olumlu cümlede olması gereken bir durum, soru cümlesinde gözlemleniyor. Üstelik bu soru cümlelerin her ikisi de wh- kelimeleriyle başlayan sorular. Ama wh- kelimeleriyle soru cümlesi kurarken olumlu cümle kuralları izlenir diye bir şey öğrettiğimi de hatırlamıyorum… O zaman aklıma iki şey geliyor: ya bu durum sadece who ve what sözcüklerine özgü ya da bu soru cümlelerinde bir farklılık var; ya da her ikisi!

O zaman en başından başlayarak sebebini bulmaya çalışalım. Who ve what sözcükleriyle geniş zamanda soru sorarken yardımcı fiil kullandığımızı hatırlıyorum ben. Fiili de yalın halde kullanıyorduk:
Who do you meet every day, after school? – Sen her gün okuldan sonra kimle buluşuyorsun?
What does she like the most? – O en çok neyi seviyor?

-Dili geçmiş zamanda da böyleydi:
Who did you see yesterday? – Sen dün kimi gördün?
What did he eat at breakfast? – O, kahvaltıda ne yedi?

Diğer iki örnekte ise yardımcı fiil kullanılmadığı gibi, cümleler sanki olumlu cümleymiş gibi kurulmuş. Şimdi tüm bu cümlelerin baş şüphelisi olan öznelerini bularak araştırmamıza devam edelim. “Who do you meet every day, after school?” ve “Who did you see yesterday?” cümlelerinde öznelerimiz you, yani “sen”. “What does she like the most?” ve “What did he eat at breakfast?” cümlelerinde ise öznemiz she ve he yani “o”. “Who lives here?” ve “What happened?” cümlelerinde ise öznelerimiz who ve what… Nasıl yani? Soru kelimesi aynı zamanda özne mi olmuş? Türkçesine bakayım bir de: “Burada kim yaşıyor?” Özneyi bulmak için yükleme kim ve ne sorularını soruyorduk:
– yaşıyor
– kim yaşıyor?
– kim yaşıyor.

Gerçekten de beni “kim” sözcüğüne götürdü. “Ne oldu?” cümlesinde de durum aynı. Peki diğer dört cümlemizde who ve what sözcükleri bizi neye götürüyor ona bakalım:
Sen her gün okuldan sonra kimle buluşuyorsun? – Ahmet ile buluşuyorum, Mehmet ile buluşuyorum.
O en çok neyi seviyor? – Elmayı seviyor, armudu seviyor.
Sen dün kimi gördün? – Öznur’u gördüm. Özgür’ü gördüm.
O, kahvaltıda ne yedi? – Zeytin yedi, peynir yedi.

Cevaplar hepsinde de bizi nesneye götürdü. O zaman gereği düşünüldü:
– Who ve what sözcükleri ile bir cümlede hem özneyi hem de nesneyi sorabiliyoruz.
– Nesneyi sorduğumuzda cümleyi normal soru yapısıyla kuruyoruz.
– Özneyi sorduğumuzda ise cümleyi olumlu cümle yapısıyla kuruyoruz.

O zaman mesela “Kim pasta istiyor?” diye sormak istediğimizde, özneyi soruyor olduğumuz için “Who wants cake?” demeliyiz. “Who does want cake?” yanlış oluyor. Aynı şekilde, “Ne yanlış gitti?” derken de “What went wrong?” diyoruz. “What did go wrong” demiyoruz. “Onu partiye kim davet etti?” sorusunda yine özneyi sorduğumuz için “Who invited him to the party?” demeliyiz. “Who did invite him to the party?” yanlış bir kullanım. Fakat aynı soruyu biraz değiştirerek, “O, partiye kimi davet etti?” şeklinde sormak isteseydik, bu sefer nesneyi soruyor olduğumuz için, tipik soru cümlesi yapısını izlerdik ve “Who(m) did he invite to the party?” derdik. Who kelimesine, parantez içinde yazdığım “m” harfinin eklenmesiyle yapılan “whom” sözcüğü de “kimi/kime” gibi bir anlam katıyor ancak resmi bir kullanım ve daha çok yazım diline özgü. “Onlar geçen hafta kimi ziyaret etti?” sorusunda da halihazırda bir öznemiz var ve biz burada da nesneyi soruyoruz. Bu yüzden normal soru yapısını takip ederek “Who did they visit last week?” demeliyiz.

Örnekler bu şekilde çoğaltılabilir. Ancak bilmemiz gereken bir şey daha var. Tek başına kullanılarak bu şekilde özneyi sorma özelliği sadece what ve who sözcüklerine özgü. Öte yandan, which, whose, how much ve how many soruları da, yanlarına bir isim eklendiğinde özneyi sorabilir duruma geliyor. “Kazaya hangi araba sebep oldu?” gibi bir cümlede, “hangi araba” sorusuyla özne kastedildiği için cümleyi olumlu cümle yapısıyla kuruyoruz:
Which car caused the accident?

“Sen hangi arabayı sürüyordun?” cümlesinde ise, “hangi araba” ile cümlenin nesnesi kastediliyor. Bu yüzden normal soru cümlesi gibi kuracağız:
Which car were you driving?

Diğer kelimelerle de hem özneyi hem de nesneyi soran örnek cümleler kuralım:
Yarışı kimin atı kazandı? – ÖZNEYİ SORUYOR – Whose horse won the race?
Kimin kalemini ödünç aldın? – NESNEYİ SORUYOR – Whose pen did you borrow?
Hayır kurumuna ne kadar para gidiyor? – ÖZNE – How much money goes to charity?
Bu paranın ne kadarını harcadın? – NESNE – How much of this money did you spend?
Kazada kaç kişi hayatını kaybetti? – ÖZNE – How many people died at the accident?
Yılda kaç kitap okuyorsun? – NESNEYİ SORUYOR – How many books do you read a year? 


(Ticari amaç olmadan, PDF dosyasını ve videoları çevrenizle paylaşabilirsiniz.)

Bu yazı Kısa Konu Anlatımı Videoları kategorisine gönderilmiş ve , , , , , , , , , , ile etiketlenmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

İngilizcede Özne Nesne Soruları için 6 cevap

  1. melike ülgen der ki:

    Sunumlarınız çok açıklayıcı ve öğretici, çok teşekkürler.

Bir Cevap Yazın